اقتصاد مقاوتی ، صنعت کشاورزی و اصناف در گفت و گوی ناجه با جلال الدین شکریه / در گیلان وقتی بازار دچار رکود می‌شود همه به محصولات کشاورزی چشم می دوزند

مریم صابری






مجله ناجه - جلال‌ الدین محمد شکریه عضو هیات رئیسه و نایب رییس اول اتاق اصناف ایران و رئيس اتاق اصناف استان گيلان است. با وی که نايب رئيسی در پنج دوره اتاق اصناف كشور را تجربه کرده در مورد اقتصاد گیلان و راهه ای بهبود وضعیت آن به ویژه در بخش اصناف و نقش صنعت کشاورزی در اقتصاد و توسعه گیلان به گفتگو پرداخته ایم. وی در این مصاحبه یکی از اصلی راهه ای بهبود شرایط فعلی را تغییر یا اصلاح قوانین و بخشنامه ها دانست. تغییراتی که به نظر او باید بخش دولتی و خصوصی را برای شرایط پسا تحریم آماده کند.

آقای شکریه با وجود بهره‌مندی گیلان از فرصت‌ها و ظرفیت‌های ویژه مانند قرار گرفتن در حاشیه دریا، وجود بندر و منطقه آزاد، فضای گردشگری مناسب و شهرک صنعتی با قدمت ۴۰ ساله ، چرا به گواه بسیاری از کارشناسان اقتصاد گیلان ضعیف است؟
برای بهبود وضعیت اقتصاد گیلان باید دو بخش اقتصاد دولتی و خصوصی را مد نظر قرار بدهیم. برای رشد و تعالی اقتصاد استان و حتی کشور تغییر یکسری قوانین لازم الاجرا است. قوانینی که تولید را به حرکت بیاورد و چرخ‌های اقتصاد و اشتغال استان را روان سازی کند. برای این منظورقوانین تجارت باید به روز باشد و همچنین هزینه تولید کاهش پیدا کند. در بخش صنف بار‌ها گفته شده در نظام تامین اجتماعی هزینه حق بیمه کارگران شاغل در واحدهای صنفی در شقوق تولیدی، توزیعی و خدماتی بالا است. معادل سی درصد حقوق حق بیمه پرداخت می شود و این امر هزینه تولید را افزایش می‌دهد. هزینه برق واحد‌های تولیدی، نبود یک سیستم کارامد بانکی و قدرت رقابت واحدهای تولیدی با کالاهای مشابه خارجی از دیگر مشکلات این بخش است. دولت اگر با برنامه ریزی مدون قوانین و دستور العمل‌های انگیزشی تولید و اشتغال را متبلور کند و این اشتیاق را در غالب صنفی ایجاد کند که آن‌ها بتوانند در خصوص ارائه خدمات خودشان در شقوق یاده شده فعال‌تر برخورد کنند مطمئنا به فعال‌تر شدن اقتصاد استان نیز کمک خواهد کرد. همچنین باید توجه داشته باشیم این موضوع یک بحث ملی است و بحثی نیست که فقط در استان به آن نگاه شود. بحث‌های استانی بر می‌گردد به نمایندگان استانی و دستگاهای اجرایی با شناسایی نقاط ضعف و قوت طرح وبرنامه‌های خودشان را خواهند داشت. همچنین حضور دکتر نوبخت در سازمان مدیریت و برنامه ریزی می‌تواند نقطه عطفی برای گیلان باشد. با کمک دستگاههای اجرایی و مدیریت استان همه در تلاشند که شرایط مطلوب را برای رشد استان به وجود بیاورند. ضمن آنکه نقاط ضعف گذشته را شناسایی کنیم و باید برنامه ریزی بین بخش دولتی و بخش خصوصی انجام شود. خوشبختانه جلسات در این زمینه در قالب شورای گفتگوی بخش دولتی و بخش خصوصی در حال برگزاری است. اتاق بازرگانی، اتاق تعاون و اتاق اصناف به عنوان سه قطب بخش خصوصی که دارای تشکل قانونی هستند اگر به یک اجماع نظر برسند می‌توانند دست دولت را بگیرند. هزینه تولید اشتغال برای دولت بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان است. اما در بخش صنف این مهم مدیریت شده است بدون آنکه این هزینه به دولت بار شود . به عنوان مثال در بخش صنف ۱۰۰ هزار واحد صنفی ایجاد شده است. آمار ایجاد اشتغال در هر واحد صنفی در کشور نیز 2.5 تا 3.2 است. بنابراین چیزی در حدود ۳۰۰ هزار اشتغال مستقیم به وجود می‌آید. البته از آنجایی که واحد‌های صنفی با مشاغل خانگی و بخش تعاونی و احدهای صنعتی و خدمات ارتباط دارند این واحدها سبب اشتغال غیر مستقیم نیز می شوند. واحد‌های صنفی هم می‌توانند در صورتی که حمایت‌ از آنها صورت بگیرد و قوانین به روز شود از این فرصت استفاده کنند.

س- در این بین با توجه به مطرح شدن اقتصاد مقاومتی این موضوع چگونه می تواند نقشی در سیستم اقتصادی کشور داشته باشد؟
اقتصاد مقاومتی موضوع بسیار مهمی است. اقتصاد مقاومتی اقتصادی است که می‌تواند خودش را در مقابل بسیاری از آسیب‌ها واکسینه کند. اگر شرایط تحریم مجددا برما اعمال بشود اقتصاد مقاومتی می تواند با برنامه ریزی مدون و تغییر قوانین آمادگی مقابله با هر مشکل را داشته باشد. اگر اقتصاد مقاومتی شکل بگیرد اقتصاد ما به یک اقتصاد تاثیرگذار و برون گرا تبدیل می شود که می تواند کشورهای هدف را شناسایی و بازار آن‌ها را تسخیر کند. اقتصاد مقاومتی اقتصاد ملی خودش را بیمه می‌کند و می‌تواند به عنوان یک اقتصاد تهاجمی مطرح شود و آنقدر قدرت داشته باشد که دیگران نتوانند با نظام تحریم قصد ضربه داشته باشند چون در آن شرایط منافع خودشان را در خطر می ‌بینند.

س- به نظر شما با توجه به صحبت‌های مقام رهبری و رئیس جمهور گام‌های اولیه در این زمینه برداشته شده است؟
کارگروه‌هایی در دستگاههای مختلف تشکیل شده است. دراتاق اصناف نیز تیمی مشغول مطالعه و برنامه ریزی بر کار هستند تا «شرکت سرمایه گذاری اصناف کشور» را داشته باشیم. این شرکت می‌تواند کشورهای هدف را برای صادرات و یا واردات منجر به صادرات شناسایی کند. ما علاقمند به وارداتی هستیم که بتوانیم به صادرات برسیم. ما به دنبال شکل گیری این مورد هستیم و به طور جدی در حال برنامه ریزی در این زمینه هستیم. یقینا سایر بخش‌های خصوصی و دولتی نیز در حال برنامه ریزی هستند. امروز معتقدم کمک به یکدیگر در تمام قسمت‌ها از امور بسیار واجب کشور است. اگر می‌خواهیم در منطقه اقتصاد اول را داشته باشیم باید این پیش زمینه‌ها را سریعا از بالقوه به بالفعل تبدیل کنیم و مجلس شورای اسلامی نیز کمک کند و با تصویب قوانین در قالب طرح و لایحه این کار شکل بگیرد. همچنین باید توجه داشته باشیم بخش عظیمی از نجات اقتصاد ما در گرو کاهش هزینه تولید در صنف، تعاون و صنعت است. کاهش هزینه تولید است که مصرف کالای داخلی را توجیه می‌کند. ضمن آنکه واحدهای تولیدی ما در هر واحد باید کالایی را تولید کنند که بتواند به کالای خارجی تنه بزد. اینگونه نیست که کالای ضعیف تولید کنیم و انتظار داشته باشیم هموطن ما از آن استفاده کند. باید کالای قوی تولید شود. مطمئنا اگر خریداران بینند سطح کمیت و کیفیت تولید افزایش پیدا می‌کند آن‌ها نیز استقبال می‌کنند و روبه کالای داخلی می‌آورند. این می‌تواند نقطه اتکا واحد‌ها باشد برای آنکه چرخش پول را به نفع تولید کشور معنی کنند و این حس ملی در ما به وجود بیاید و با خرید کالای ایرانی به اشتغال و اقتصاد ملی کمک کنیم.

س - آقای شکریه چیزی که اکنون در استان دیده می شود مشکلات سرمایه گذاری است. آیا بدون حل این مشکلات می توانیم امید به سرمایه گذاری جدیدی داشته باشیم؟
ما در بخش اصناف هسته مرکزی شرکت سرمایه گذاری اصناف را ایجاد خواهیم کرد و در ۳۱ استان نیز ۳۱ دفتر خواهیم داشت. از اجلاس اتاق اصناف کشور نیز مصوبه آن صادر شده است. اصناف کشور بال اجرایی وستاد اتاق هستند و خود واحدهای صنفی هم می‌توانند در کارهای تجاری ورود کنند.

س - این شرکت در چه مرحله‌ای است؟
اساسنامه نوشته و مصوب شده است. همچنین هئیت مدیره شرکت نیز تشکیل شده و آماده پذیره نویسی است.

س- با توجه به آنکه استان گیلان با کشاورزی گره خورده است آیا شکل گیری و حرکت اصناف با نگاه به بخش کشاورزی و در راستای تقویت و تکمیل آن بخش عمل می‌کند؟
اگر کشاورزی استان به سمت مکانیزه شدن حرکت کند که اکنون تمام تلاش‌ها در این زمینه است مطمئنا رونق ما دو صد چندان خواهد شد. اصناف هم در نظام توزیع فرآورده‌ها نقش دارد. محصولات کشاورزی یکسری در بازار‌ها توزیع می‌شود و یکسری نیز در اصناف توزیع می‌شوند. استان ما جز قطب‌های کشاورزی استان است. در گذشته وقتی بازار دچار رکود می‌شد همه منتظر برداشت برنج بودند. یا در فصل ماهی، زیتون و بادام همینطور. اگر این‌ها را از اقتصاد استان نادیده بگیرید مشکلات بسیار زیادی به وجود می‌آید. حرکت‌های اخیر در مقابله با ویلاسازی نیز قدم بسیار مفید دولت است و جای تشکر از مدیریت ارشد استان دارد. امیدوارم شاهد پربار‌تر شدن کشاورزی استان بشویم. از طرف دیگر باید شرایط ماندگاری در روستا را نیز فراهم کنیم.

س‌- از سویی رکورد تورمی بر کشور حاکم است و استان گیلان از این شرایط خارج نیست به نظر شما رفع تحریم ها می تواند در کوتاه مدت در بازار تاثیرگذار باشد؟
یکسری از مولفه‌ها یقینا در کوتاه مدت اتفاق می‌افتد ودر نتیجه ما شاهد رشد سرمایه گذاری خواهیم بود. در پسا تحریم دولت و بخش خصوصی باید برنامه ریزی خاص داشته باشند. اینکه چگونه می‌خواهیم به این مهم ورود پیدا کنیم. یکی از شرایط مورد نیاز تغییر برخی قوانین و به روز شدن آن‌ها است. ما امیدوار هستیم که برنامه ریزی به گونه‌ای شکل گیرد که تولید داخلی ما با مشکل مواجه نشود. برنامه صنعت معدن تجارت نیز این است که اجازه ندهد واحدهای صنفی یا صنعتی خودش آسیب ببینند. این هئیت تجاری باید گره بخورد به وحدهای صنف و صنعت.

س- مثلا ممکن است که چه آسیبی به وجود آید؟
اگر رقیب قدرتمند بیاید و در حوزه توزیع و تولید بخواهد بازار را به دست آورد برخی از واحد‌ها ممکن است که با چالش روبرو بشوند. برنامه صنعت معدن و تجارت این است که چنین اتفاقی نیافتد. باید مدل‌هایی که فراخور حال کنونی ما باشد پیاده شود. مثلا در امارات اگر کسی می‌خواست سرمایه گذاری کند گفته می‌شد که ۵۱ درصد سهام باید برای خود امارات باشد.

س- و واحدهای صنفی و تجاری و اقتصادی داخلی چه کار باید بکنند تا در اقتصاد موثر باشند؟
من به عنوان کسی که در این صنف هستم از همه واحدهای صنفی می خواهم که رعایت حقوق مصرف کننده را داشته باشند. واحد‌های صنفی با توجه به شرایط اقتصادی کمک کنند تا خدمات شایسته تری به مصرف کننده ارائه بدهیم. حق را به سمت مصرف کننده بگیریم. مطمئن باشیم سود پایین سبب درآمد بالاتری به دلیل فروش بیشتر به ارمغان خواهد آورد. کسب و کار حلال و رعایت شرع مقدس برای ما مهم است. درآمد به هر شکل ممکن به هیچ عنوان مورد نظر اتاق اصناف نیست. خوشبختانه بخش مهمی از اصناف ما در همین راه حرکت می‌کند. اما از آنجایی که چرخش در بازار داریم و نیروهای جدیدی وارد می‌شوند آموزش‌های اولیه در زمان دریافت پروانه کسب داریم و تمدید آن به مدت ۲۴ ساعت در دستور کار داریم. انتظار داریم مسئولین اجرایی هم در خصوص مشکلات مربوط به اصناف همراه باشند تا با همراهی هم در اصلاح یا تغییر قوانین نقش داشته باشند. ما امیدواریم استان گیلان که یکی از استان‌های مهم از نظر ژئوپولتیکی و جغرافیایی مهم بوده و دروازه اروپا هم محسوب می‌شود بتواند نقش قابل توجهی در کشور ایفا کند.